Tại sao Nho giáo lại xếp BỐ sau THẦY?

Tại sao Nho giáo lại xếp BỐ sau THẦY?

Trong “Tam cương” (Quân, Sư, Phụ) của Nho giáo, bố (phụ) “bị xếp” sau thầy (sư) – Tại sao vậy? Câu hỏi này đeo đuổi tôi từ lâu mà vẫn chưa tìm được câu trả lời. Gần đây khi đọc bộ “Tâm lý Đạo đức” của Tỳ kheo Thích Chân Quang (2006) mới có câu trả lời (ít nhiều mang tính thuyết phục)…

Trong tập 3 của bộ sách, từ trang 18 đến trang 20, Tỳ kheo Thích Chân Quang đã đặt ra và trả lời câu hỏi: Tại sao người xưa lại coi công ơn thầy cô nặng hơn công ơn của cha mẹ? Và ông đã lý giải như sau:

Có quan niệm như vậy là vì người ta cho rằng công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ đối với con cái không thể tính kể được, nhưng dẫu sao công ơn đó cũng mang ý nghĩa vật chất. Cha mẹ cho chúng ta hình hài, nuôi chúng ta khôn lớn, nhưng tất cả những điều đó đều thuộc về vật chất. Còn thầy cô cho chúng ta trí tuệ, đời sống tâm hồn. Đó là những yếu tố thuộc về giá trị tinh thần, nên có ý nghĩa lớn lao.

Thử nghĩ, nếu không biết đọc, biết viết, không được dạy dỗ về lẽ sống, về cách cư xử, chúng ta sẽ sống như thế nào? Chúng ta sẽ không hiểu biết gì về cuộc sống, chúng ta có thể hỗn láo với người lớn tuổi, gây gổ với mọi người. Lúc ấy, chúng ta không có một chút giá trị nào vì giá trị của con người được đánh giá trên khía cạnh tinh thần hơn là vật chất. Điều này được biểu hiện qua trí tuệ, đạo đức, khả năng ứng xử với mọi người… Bởi vậy, thân tuy quan trọng nhưng giá trị tâm hồn, giá trị tinh thần còn quan trọng hơn. Người Á Đông đã khẳng định về điều đó – một điều rất sâu sắc mà người phương Tây không nghĩ đến!

Giá trị tinh thần của một người phần lớn nhờ công dạy dỗ của thầy cô giáo. Nhờ học hành mà chúng ta có trí tuệ, có hiểu biết sâu sắc về những vấn đề về tự nhiên – xã hội; biết nói năng lễ độ, biết cư xử đúng mực, không xâm phạm đến quyền lợi của người khác, v.v… Vì thế người phương Đông đã đặt công lao của người thầy trên công lao của cha mẹ… BIẾT ƠN THẦY CÔ, CHÚNG TA CẦN: Sống tốt, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện tài năng để góp phần đem lại lợi ích cho gia đình và xã hội. Đó chính là cách đền ơn có ý nghĩa nhất đối với những người có công bồi dưỡng giáo dục cho mình những giá trị tinh thần…

Hà Nội, ngày 05/02/2020

Bùi Tâm Văn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.