TÔN KÍNH NGƯỜI GIÀ

Nước ta có truyền thống “trọng xỉ” (tôn trọng người già). So với phương Tây, các xã hội Á Đông nổi trội về nét văn hóa này… Không biết truyền thống tôn kính người già của ta có dính líu gì đến chuyện “Tôn kính người già” phát tích từ Ấn Độ? Dù có hay không thì đây vẫn là nét đẹp văn hóa mà ta nên gìn giữ, phát huy trong thời đại ngày nay…

Ngày xửa ngày xưa, nước Ba La Nại (thuộc Ấn Độ cổ) có một phong tục rất tàn nhẫn. Dân chúng nước ấy cho rằng những người già chỉ sống bám vào xã hội. Những người như thế thì có ích lợi gì trên thế gian này? Nếu lấy lương thực dùng để nuôi người già đem nuôi một đứa bé, không phải là hợp lý hơn sao?

Vì thế, ở nước Ba La Nại đặt ra điều luật quái dị: “Không ai được nuôi dưỡng người già trong nhà, nếu trái luật thì cả nhà sẽ bị xử tử hình”. Do điều luật này mà xã hội, gia đình hầu hết đều coi thường người già. Hễ trong nhà có cha mẹ lớn tuổi là con cháu đem bỏ họ vào rừng núi sâu… Song, cũng có một số người không tán thành với luật tục đó. Nhưng do sợ bị trừng phạt, nên họ không dám phản kháng, chỉ cam chịu – khổ tâm đem bỏ cha mẹ già vào rừng sâu, núi thẳm…

Thời đó, có một vị trưởng giả sinh hạ được một con trai, cha mẹ hiền lành, con hiếu thảo, gia đình rất êm ấm hòa thuận. Những ngày vui trôi mau, vị trưởng giả tóc điểm sương, bạc dần. Bấy giờ, đứa con không thể nhẫn tâm đem cha mẹ bỏ vào rừng sâu. Anh ta đào một cái hầm trong nhà, đưa cha mẹ già xuống đó ở…

Ngày lại ngày trôi qua, người con luôn cẩn thận giữ gìn nên không bị phát giác. Vị trưởng giả và vợ sống dưới hầm suốt ngày tụng kinh, niệm Phật cho qua thời gian…

Không lâu sau, các nước láng giềng thấy nước Ba La Nại yếu và còn đặc biệt là thực hiện điều luật mà họ cho là không thể chấp nhận – bỏ cha mẹ già vào rừng núi, nên họ có ý định đánh chiếm. Các nước này nghĩ ra một cách để có cớ đánh Ba La Nại. Họ gửi đến một chiến thư trong đó đặt ra 4 câu hỏi và yêu cầu trả lời. Nếu không trả lời được thì họ sẽ tiến hành chiến tranh…

Nhà vua rất lo lắng, vì triều đình không ai trả lời được những câu hỏi nảy. Vua cho sao chép thành nhiều bản dán ở các nơi và hứa nếu ai trả lời được 4 câu hỏi đó thì sẽ được ban thưởng hậu hĩnh. Bốn câu hỏi trong chiến thư là:

  • Trên thế gian này, điều gì đáng trân quý nhất?
  • Trên thế gian này, việc già làm cho con người sung sướng nhất?
  • Trên thế gian này, hương vị nào tuyệt diệu nhất?
  • Trên thế gian này, mạng sống nào kéo dài nhất?

Những bản sao 4 câu hỏi được dán khắp nơi, nhưng 1-2 ngày trôi qua không có ai giải đáp được. Đến ngày thứ 3 thì có một thanh niên trẻ tuổi đến trình diện và nói mình biết có thể trả lời các câu hỏi trên. Sau đó, trước mặt mọi người, chàng thanh niên cầm bút viết ra 4 câu trả lời như sau:

  • Thứ nhất: Lòng tin là điều trân quý nhất.
  • Thứ hai: Chính pháp làm cho con người sung sướng nhất.
  • Thứ ba: Lời nói thật có hương vị tuyệt diệu nhất.
  • Thứ tư: Trí huệ có mạng sống lâu dài nhất.

Khi viết xong, những người đang đứng xem xung quanh nhiệt liệt vỗ tay tán thưởng. Quan quân liền đem những câu trả lời này trình lên nhà vua. Nhà vua xem xong, rất vui mừng, liền cho gọi chàng thanh niên vào cung.

Vua hỏi ai nói cho anh ta các câu trả lời đó. Chàng thanh niên đáp: Cha hạ thần đã dạy cho hạ thần những điều này. Nhà vua hỏi cha của người ở đâu? Chàng thanh niên nói: Xin bệ hạ xá tội cho thần trước, thần mới dám nói.

Khi được nhà vua ân chuẩn, bấy giờ anh ta mới bẩm với vua:

– Tâu bệ hạ! Cha của thần tuổi đã cao, nhưng hạ thần không nhẫn tâm đem cha già bỏ vào trong rừng núi hoang… Bốn câu trả lời của thần là do cha thầy dạy cho. Hiện ông cụ đang sống dưới hầm nhà hạ thần.

Nghe xong những lời thành thật của chàng thanh niên, nhà vua suy nghĩ hồi lâu rồi tỏ vẻ hối hận. Ông nói:

– Ta bậy quá! Mau truyền lệnh cho dân chúng trong nước từ nay không ai được đem cha mẹ, ông bà già bỏ trong rừng núi hoang nữa. Đó là việc làm không hợp ý trời…

Từ đó trở đi, dân nước Ba La Nại dần trở thành những người hiếu thảo bậc nhất, biết hết lòng tôn kính những người lớn tuổi già nua!

Hà Nội, ngày 31/05/2020

Bùi Tâm Văn

Leave a Reply

Your email address will not be published.