MỘT “NAN ĐỀ” TRONG TRIẾT HỌC HEGEL

Xin thưa bạn đọc: trong tiêu đề bài viết tôi dùng chữ “nan đề”, nhưng chưa dám khẳng quyết về tính minh xác của nó! Tôi không phải dân chuyên triết, nên nếu có dùng từ chưa chính xác thì mong các bạn lượng thứ… Chữ “nan đề” tôi dùng với hàm ý vấn đề nan giải, khó giải quyết, vậy thôi!

Chả là cũng khá lâu rồi, tôi có nghe người ta nói tới một câu nổi tiếng được Hegel sử dụng trong “một Lời Tựa khét tiếng!” của ông là câu: Cái gì hợp lý thì cái ấy tồn tại

Tôi (và nhiều người) đã hiểu và ứng dụng câu này theo tinh thần: phàm một sự vật, hiện tượng nào xuất hiện hay tồn tại trong hiện thực khách quan thì nó đều có cơ sở hay có cái lý của nó. Cứ hiểu, cứ tin một cách giản dị như vậy!

Nhưng đến một ngày, khi đọc cuốn “Các nguyên lý của triết học pháp quyền (Grundlinien Der Philosophie Des Rechts)” của G.W.F. Hegel do dịch giả Bùi Văn Nam Sơn dịch và chú giải, tôi mới nhận ra mình đã “bé cái lầm”…

Kỳ thực câu mà Hegel nói là thế này: “Cái gì hợp-lý tính thì hiện thực. Và cái gì là hiện thực thì hợp lý tính”… Vậy mà mình cứ đinh ninh câu của ổng như trên…

Đến đây tôi càng thấm thía quy luật “tam sao thất bản” mà khoa Văn bản học vẫn cảnh báo những người hành nghề nghiên cứu – chớ vội tin một câu, một đoạn trích hay lớn hơn là một tài liệu nào đó mà chưa thẩm/giám định kỹ càng…

[P/s: Có lẽ, như Marx nói: “Lục tìm trong sách báo” cũng là một cái thú (như chơi chim, cây cảnh…) đem lại niềm vui cho con người…].

Leave a Reply

Your email address will not be published.